11.11 ยังขลังอยู่หรือเปล่า ? ในยุคที่แต่ละเดือนมีโปรโมชั่นกระจัดกระจาย

11.11 วันช้อปปิ้งคนไม่มีแฟน ย้อนดูจุดกำเนิด ความใหญ่โต ผลที่ตามมา จากการเปลี่ยนแปลงวงการช็อปปิ้งออนไลน์

วันที่ 11 พฤศจิกายน 2564 เดอะสเตรตส์ไทมส์ กล่าวว่า ในมาเลเซีย นักช้อปเริ่มชินชากับการเฝ้าคอยการลดราคาออนไลน์ครั้งใหญ่อย่างวันที่ 7 เดือนกรกฎาคม (7.7) 9 เดือนกันยายน (9.9) หรือ 12 ธันวาคม (12.12)

หรือแม้กระทั้งใน “วันคนไม่มีแฟน” 11 พฤศจิกายน ซึ่งเป็นจุดกำเนิดของโปรโมชั่นวันเลขคู่ทั้งหลายแหล่ทั้งหมด

ในประเทศจีน นิสิตมหาวิทยาลัยที่ยังไม่มีแฟนจะฉลองวันนี้ โดยขนานนามว่าเป็น “วันต้านวาเลนไทน์” ก่อนที่ร้านค้าปลีกออนไลน์อย่าง “อาลีบาบา” จะจับเอาวันสำหรับเหล่าคนไม่มีแฟนนี้มาเผยแพร่ให้เป็นที่รู้จักในฐานะ “เทศกาลช้อปปิ้งออนไลน์”

ปัจจุบันนี้เทศกาลช้อปปิ้งดังที่กล่าวมาแล้วข้างต้นพัฒนาจนกระทั่งมีนามแฝงว่า 11.11 และก็ถูกใช้อย่างกว้างขวางเพื่อให้เหมาะกับสิ่งที่จำเป็นของชาวมาเลเซีย ได้แก่การสตรีมรายละเอียดและก็เกมแบบสด เพื่อรองรับความบันเทิงและก็นำความสุขมาสู่ผู้ซื้อ ที่นอกจากไปจากการขายเชิงธุรกรรม

ย้อนกลับไปในปี 2555 เมื่อแพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซ Lazada (ลาซาด้า) ได้เข้าถึงมาเลเซีย การซื้อของออนไลน์เพียงอย่างเดียวนั้นเกิดเรื่องแปลกใหม่สำหรับตรงนั้น วิสาหกิจขนาดกลางและก็ขนาดเล็ก (SMEs) และก็แบรนด์ต่างๆยังคงระมัดระวังในประเด็นนี้ เหมือนกันกับผู้ซื้อชาวมาเลเซีย

แม้ว่าจะไม่ค่อยมีชื่อนัก แต่ลาซาด้าได้เปิดตัวการขาย 11.11 คราวแรกในปี 2556 โดยได้รับแรงดลใจจากเทศกาลช้อปปิ้งออนไลน์ที่ประสบผลสำเร็จอย่างล้นหลามของจีน โดยเรียกว่าอาทิตย์ปฏิวัติออนไลน์ (Online Revolution Week) จนถึงกลายเป็นที่นิยม

11.11 เอฟเฟกต์

11.11 เป็นวันที่ยอดขายในอีคอมเมิร์ซเยอะที่สุดในรอบปี มีการยกฐานะอุตสาหกรรมสู่มาตรฐานและก็มาตรฐานใหม่ทุกปี

ปี 2563 ลาซาด้าทำลายสถิติเทศกาลช้อปปิ้ง 11.11 โดยมีผู้ใช้มากยิ่งกว่า 40 ล้านคนและก็คนขาย 400,000 รายที่เข้าร่วมสำหรับการขายวันเดียวทั่วทั้งภูมิภาค คนขายกว่า 8,000 ราย ซึ่งส่วนใหญ่เป็น SMEs ทำเงินได้มากกว่า 10,000 เหรียญสหรัฐ (41,600 ริงกิต) ภายในระยะเวลา 1 วัน

11.11 ได้กลายเป็นงานสำคัญสำหรับคนขายออนไลน์จำนวนหลายชิ้นและก็คนที่ประสบผลสำเร็จใช้เวลาเกือบจะหกเดือนสำหรับการเตรียมพร้อมล่วงหน้าสำหรับวันชี้ชะตา พวกเขาใช้เวลานี้เพื่อหาออร์เดอร์ ว่าจ้างพรีเซนเตอร์ และก็สร้างการเข้าชมสำหรับหน้าออนไลน์ของตัวเอง เพื่อนำไปสู่การขายครั้งใหญ่ที่สุดแห่งปี

สำหรับบางคน เทศกาลช้อปปิ้งวันเดียวนี้ เป็นช่วงเวลาที่พวกเขาสามารถเก็บยอดขายได้มากที่สุดในรอบปี และก็ยังเป็นจังหวะที่จะทำให้ทุกสายตาในประเทศมองเห็นธุรกิจของพวกเขา เนื่องจากว่าเมื่อปริมาณการใช้แรงงานบนลาซาด้าถึงระดับสูงสุด แบรนด์ต่างๆจะได้พบกับลูกค้ากลุ่มใหม่ และก็การขายในวัน 11.11 อาจทำให้คนซื้อที่ซื้อครั้งเดียวกลายเป็นลูกค้าที่กลับมาซื้อซ้ำตลอดทั้งปี

ทั้งผองนี้เป็นผลพวงที่ 11.11 มีต่อธุรกิจ

ข้างใน 1 วัน แบรนด์หรือผลิตภัณฑ์อาจกลายเป็นที่นิยม ทำให้คนขายออนไลน์สามารถขยายธุรกิจของตัวเองได้อย่างเร็วในชั่วช้าข้ามคืน

หนึ่งในคนขายของในลาซาด้า เปิดเผยว่า “ก่อนหน้าที่ผ่านมาเราเป็นร้านค้าบนเฟซบุ๊ก แต่กับลาซาด้า เราสังเกตว่าเราสามารถเข้าถึงผู้คนได้มากขึ้น เพราะเป็นแพลตฟอร์มที่ปลอดภัยกว่า เนื่องจากว่ามีการคุ้มครองป้องกันคนซื้อ ที่แท้ ยอดขายของเรามากขึ้น 800% ในปีแรกที่เรามีส่วนร่วมสำหรับการขาย 11.11”

11.11 เกิดเรื่องธุรกิจสิ่งเดียวไหม ?

เอบีซีนิวส์ ตอบง่ายๆว่า “ไม่” นอกจากการช้อปปิ้งแล้ว ยังมีการดำเนินกิจกรรมด้านวัฒนธรรมในคืนวันที่ 11 พฤศจิกายนอีกด้วย
แพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซหลายแห่งจัดงานกาล่าสุดหรูหรา เคยมีศิลปินดังอย่าง “เทย์เลอร์ สวิฟต์” และก็ “ฟาร์เรลล์ วิลเลียมส์” ร่วมงานในปีกลายๆด้วย ทั้งยังตัวรายการยังได้กระจายเสียงทางทีวีดาวเทียมระหว่างประเทศ และก็แพลตฟอร์มสตรีมมิ่งออนไลน์ ซึ่งยั่วยวนใจผู้ชมหลายพันล้านคน

ปี 2563 “เคครั้ง เพอร์รี” ศิลปินดังอีกคน ได้ส่งคลิปไปที่งานกาล่าดินเนอร์ในจีนเพื่อฉลองวันคนไม่มีแฟน

ด้วยส่วนลดและก็โปรโมชันจากเหล่าเซเลปมากมาย ทำให้วันคนไม่มีแฟนมิได้มีไว้สำหรับผู้ซื้อชาวจีนแค่นั้น สุดท้ายแพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซในเครืออาลีบาบายังได้นำวันคนไม่มีแฟน มาสู่เอเซียอาคเนย์ ด้วย ซึ่งรวมทั้งไทยและก็ประเทศสิงคโปร์

เพราะอะไรนักช้อปชาวจีนถึงเยอะ

สำหรับนักช้อปคนจำนวนไม่น้อย การใช้จ่ายตามแรงกระตุ้นที่นำโดยวัฒนธรรมบริโภคนิยม เป็นสิ่งที่ไม่อาจต้านได้ นักช้อปชาวจีนบางคนถึงกับล้อเลียนด้วยมุก “ตัดมือ” เพื่อหยุดพวกเขาจากการซื้อ

“หยาง เจี้ยงหลัน” นักจิตวิทยา เตือนว่าผู้ซื้ออาจกำลังทุกข์ระทมจากความผิดปกติสำหรับการซื้อที่บังคับซึ่งมีต้นเหตุมาจากอารมณ์ด้านลบ

หยางยังเอ๋ยถึงผลพวงจาก “ความประพฤติปฏิบัติการซื้อของอย่างคลั่ง” ว่า คนวัยหนุ่มวัยสาวอาจใช้วันคนไม่มีแฟนเพื่อบรรเทาแรงกดดันในชีวิต

“การช้อปปิ้งอย่างคลั่ง อาจเป็นวิธีบรรเทาความเครียดและก็ให้รางวัลตนเอง”

อย่างไรก็ดี เธอเชื่อว่าวันคนไม่มีแฟนจะยังคงเป็นงานทางวัฒนธรรมและก็ธุรกิจในระยะยาว

ปีนี้เศรษฐกิจจีนชะลอตัว

ซีเอ็นเอ็น บิสซิเนส กล่าวว่า ถึงแม้ 11.11 จะสร้างรายได้นับหมื่นล้านเหรียญสหรัฐให้กับอาลีบาบา แต่ดูท่าปีนี้บริษัทจะออกจะระมัดระวังการใช้จ่ายมากยิ่งกว่าปีกลายๆจากภาวะเงินเฟ้อที่มากขึ้น ท่ามกลางภาวะเศรษฐกิจที่ชะลอตัว และก็การบังคับใช้กฎข้อปฏิบัติที่เคร่งครัด

อาลีบาบาและก็ JD.com อาจทำสถิติยอดขายใหม่ในปีนี้เหมือนเคย นักวิเคราะห์จาก Citi คาดคะเนว่าปริมาณสินค้ารวม (GMV) ของอาลีบาบาจะสูงถึง 578,000 ล้านหยวน หรือราว 90,000 ล้านดอลลาร์ ในช่วง 11 วันแรกของพฤศจิกายน หรือมากขึ้น 15% เมื่อเทียบกับปีที่ผ่านมา

แต่อัตราการเจริญเติบโตนั้นคาดว่าจะช้ากว่าปีที่ล่วงเลยไปมากมาย เนื่องจากว่าปีที่ผ่านมาอาลีบาบาโพสต์มากขึ้นถึง 26% นักวิเคราะห์ของ Citi ยังคาดคะเนว่าการเติบโตของ GMV ของ JD.com สำหรับช่วงการซื้อสินค้า จะลดเหลือ 22-26% น้อยกว่าปีที่ผ่านมา ซึ่งอยู่ที่ 33%

นักวิเคราะห์ของ Citi เขียนในรายงานปัจจุบันว่า แคมเปญต่างๆยังช่วยเหลือการขายได้ ผู้ซื้อมีความต้องการที่แข่งแกร่ง ถึงแม้พกเขาจะมีความระแวดระวังจากผลพวงทางด้านเศรษฐกิจ

เศรษฐกิจของจีนเติบโตในอัตราที่ช้าที่สุดในรอบปี เพราะปัญหาเกี่ยวกับพลังงาน การหยุดชะงักของการขนส่ง และก็วิกฤตด้านอสังหาฯที่ทวีความร้ายแรงขึ้น มีผลกระทบต่อประเทศที่มีขนาดเศรษฐกิจใหญ่เป็นอันดับสองของโลก

ในเวลาเดียวกัน อัตราเงินเฟ้อของจีนก็มากขึ้น ส่งผลต่อผลกำไรและก็กำลังซื้อของผู้ซื้อ รวมทั้งในกรณีที่เงินลงทุนสินค้าที่ออกจากโรงงานในจีน พุ่งขึ้นอีกเป็นประวัติการณ์เมื่อเดือนที่ผ่านมา

เมื่อเดือนตุลาคม ดัชนีราคาผู้สร้างของจีนพุ่งขึ้น 13.5% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีที่ผ่านมา อย่างไรก็ดี มีสัญญาณที่บอกว่าเงินลงทุนที่สูงขึ้นนั้นกำลังต่ำลง

ส่วนดัชนีราคาผู้ซื้อของจีนมากขึ้น 1.5% จากช่วงเดียวกันของปีที่ผ่านมา หรือเพิ่มเป็นสองเท่าของเดือนก่อนหน้า และก็เป็นอัตราการเพิ่มขึ้นที่เร็วที่สุดนับตั้งแต่กันยายนปีที่ผ่านมา

11.11 ทำให้เกิดปัญหามลภาวะ

รอยเตอร์ส กล่าวว่า ถึงเวลาเลิกงานช้อปปิ้งที่ใหญ่ที่สุดในโลก ถึงแม้อาลีบาบาจะเริ่มเทศกาล 11.11 ไปแล้ว และก็อยากที่จะให้เทศกาลคราวนี้เป็นมิตรกับสภาพแวดล้อมมากขึ้นเรื่อยๆ แต่มหกรรมนี้มีความขัดแย้งกับจุดหมายด้านสภาพแวดล้อมของทางการจีนเยอะขึ้นเรื่อยๆหากอาลีบาบาตั้งใจจริงกับความมั่นคง การละเลยการบริโภคที่มากเหลือเกิน จะทำให้กำเนิดปัญหามากยิ่งกว่าการแก้ปัญหา

จากกระแสการช้อปอย่างยิ่งใหญ่ที่เกิดขึ้น ได้ผลงานที่น่าประทับใจ ซึ่งเกี่ยวเนื่องกับคนงานหลายล้านคนภายในการจัดการบรรจุภัณฑ์หลายพันล้านชิ้น หน่วยงานด้านลอจิสติกส์ของอาลีบาบาระดมเรือบิน 3,000 ลำระหว่างงานประจำปีที่แล้วเพื่อขนส่งสินค้า และก็ปีนี้ได้พรีสต็อกสินค้าจากต่างแดนไปแล้วกว่า 300 ล้านชิ้น ตัวเลขดังที่กล่าวมาแล้วข้างต้นมีต้นทุนด้านสภาพแวดล้อม แม้ว่าจะดูน้อย

กรีนพีซเคยคาดการณ์ว่า การขนส่งข้าวของในวันคนไม่มีแฟน เมื่อปี 2559 สร้างก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ ปริมาณ 52,400 ตัน รายงานปัจจุบันเมื่อปี 2562 คาดคะเนว่าปริมาณวัสดุบรรจุภัณฑ์ที่ใช้โดยอีคอมเมิร์ซและก็ภาคการจัดส่งจะมากขึ้นมากยิ่งกว่าสี่เท่าเป็น 41.3 ล้านตัน จากปี 2561 ถึงปี 2568

ในส่วนของอาลีบาบามีแผนในการที่จะลดการปล่อยคาร์บอนที่เกี่ยวเนื่องกับการสั่งซื้อลง 30% ในปีนี้ แม้ว่าจะไม่มีการเปิดเผยตัวเลขที่แท้จริงก็ตาม โดยขั้นตอนการลดการปล่อยคาร์บอนอาจเป็นบริการรีไซเคิล หรือการตั้งศูนย์ข้อมูลที่ใช้พลังงานเวียน หรือแม้กระทั้งอัลกอริทึมด้ามจับคู่ผลิตภัณฑ์กับพัสดุที่มีขนาดสมควรเพื่อลดขยะ

นอกจากนี้ บริษัทยังเสนอบัตรกำนัลค่า 100 ล้านหยวน (15,600,000 เหรียญสหรัฐ) สำหรับแบรนด์ที่เป็นมิตรกับสภาพแวดล้อม ด้วย

ประเด็นนี้นับว่าเป็นเรื่องที่น่าดีใจ ยิ่งในช่วงที่มีการประชุม COP26 ที่เมืองกลาสโกว์ของสก็อตต์แลนด์ ซึ่งประธานาธิบดี สี จิ้นผิง ได้ตั้งเป้าให้จีนลดการใช้คาร์บอนในปี 2603
วันคนไม่มีแฟน ยังอยู่ได้ยืนยาวกว่าจุดหมายเดิมที่ตั้งไว้เพียงกลไกทางการตลาด และไม่ได้มีความสำคัญกับการคลังในทุกวันนี้ เนื่องจากว่าธุรกรรมที่เกิดขึ้นในปีที่ผ่านมาคิดเป็นเพียง 6% ของยอดรวมงบประมาณอาลีบาบา